Kerken in het Westerkwartier

Het Westerkwartier herbergt vele kerken die zeker een bezoek waard zijn. 

Hervomde Kerk te Midwolde

Alleen het interieur van deze kerk, met de barokke graftombe van de hand van Rombout Verhulst, is al een bezoek waard. Het interieur en inventaris zijn grotendeels vervaardigd in opdracht van de bewoners van de nabijgelegen borg Nienoord. Het pronkstuk is de marmeren graftombe, ontworpen door Rombout Verhulst in opdracht van Anna van Ewsum († 1714). Onder het praalgraf bevindt zich een grafkelder. Verder zien we een eikenhouten portaal, een herenbank uit ca. 1660 en een fraai gesneden preekstoel uit 1711 van de hand van stadsbouwmeester Allert Meijer. De adellijke familie Van Panhuys uit Midwolde waar de kerk haar gehele inrichting aan te danken heeft, verdrinkt in 1907 in het Hoendiep. Zij had zich in hun koets laten insluiten omdat ze die dag bij een bank in Groningen een groot geldbedrag had opgenomen. De paniek van de verdrinkende familie was zo groot geweest dat volgens ooggetuigen "de nagels in de leren kap van het rijtuig staken". Een gebrandschilderd glas in de kerk herinnert hieraan.
 

Doopsgezinde Kerk te Grijpskerk

Het best verstopte kerkje in de provincie Groningen, deze doopsgezinde vermaning (= doopsgezinde kerk) van Grijpskerk. Het is een eenvoudige zaalkerk, met in rode baksteen opgetrokken muren. De gevels zijn opvallend symmetrisch. Omdat de predikanten van de doopsgezinde gemeente te Pieterzijl liever in Grijpskerk woonden, werd in 1890 een pastorie aan de Herestraat in Grijpskerk gebouwd. Hierna werd tevens besloten de kerk dan ook maar te verplaatsen naar Grijpskerk: dat was eenvoudiger voor predikant en kerkgangers. Niet het hele gebouw werd overgebracht: het betrof vooral waardevolle onderdelen, zoals de twee kroonluchters uit 1791, de ambtdragersbanken, en de gevelsteen

 Hervormde Kerk Den Horn

Het zaalkerkje heeft een eclectische façade met de nadruk op neoklassieke elementen. In een ingemetselde gevelsteen staat het jaartal 1862. De gevel wordt bekroond door een vierkante dakruiter met een ingesnoerde spits. Het interieur bevindt zich grotendeels in originele staat. Het symmetrische geheel was voor de restauratie overdekt door een houten tongewelf, maar is nu overdekt door een gewelf van gipsplaten. Centraal staat de preekstoel met vijfkantige kuip en borstwering van gesneden paneelwerk. Den Horn is een betrekkelijk jong dorp. Het is rond 1700 ontstaan langs een bedijking. De naam Horn verwijst waarschijnlijk naar 'hoogte' of 'hoek'. Het oorspronkelijke dorp ontstond in de zuidwest hoek van de bedijking. In dit gebied, in het dorp Lagemeeden, stond in de middeleeuwen al wel een kerkje, maar deze is in 1862 afgebroken en opgevolgd door het huidige kerkje. Sindsdien heeft het dorp zich meer ten westen van de kerk ontwikkeld, waardoor de kerk nu min of meer weer los van het dorp staat. Tot 1981 werden diensten in het kerkje gehouden. In 2010 werd begonnen met de restauratie van het kerkje.

Protestantse Kerk Lettelbert

Een gedrongen kerkje uit de 13e eeuw; gebouwd op een fundament van forse veldkeien. Resten uit deze periode zijn te zien in de noordmuur. Het vijfzijdig afgesloten koor vervangt een eerdere rechte koorafsluiting. Van binnen spreekt de kerk aan, door de eenvoud van de inrichting en de prachtige blauwgroene kleurstelling van de balkenzoldering. Halverwege de 17e eeuw, werd de kerk definitief in gebruik genomen voor de protestantse eredienst. Waarschijnlijk is toen het altaarblad van rode Bremer zandsteen als stoepsteen voor de deur van de kerk gelegd. Dit overblijfsel uit de katholieke liturgie werd gebruikt om de voeten te vegen (sic!). Tijdens de restauratie van 1985 is het zandstenen altaarblad met nog drie zichtbare wijdingskruisjes teruggekeerd in het koor. Tezelfdertijd is de kleurstelling van de zoldering hersteld.
 

Hervormde Kerk Niehove

Midden op de radiale wierde van het dorp staat deze stenen eenbeukige kerk. In de noordmuur zijn nog romaanse rondboogvensters te zien. De kerk heeft een driezijdig gesloten priesterkoor. Uit die tijd dateren ook de gotische spitsboogramen. In de noord- en zuidgevel hebben vroeger ingangen gezeten, maar deze zijn later dichtgemetseld. In de spitse dakruiter hangt een luidklok uit de 13e of 14eeeuw. Deze klok behoort samen met de klokken van Uitwierde en Warfhuizen tot de oudste in de provincie Groningen. Van binnen is de kerk gedekt met een blauw geschilderd houten tongewelf. Eeuwenlang werd de kerk naast de kerkgangers uit de omgeving bezocht door ooievaars. Hier werd zoveel waarde aan gehecht dat in 1668 een gebrandschilderd glas met daarop de kerk en in het midden een ooievaarsnest werd geplaatst. Aan het eind van de 19e eeuw bleven de ooievaars weg en zijn tot op de dag van vandaag niet meer teruggekomen. Het kerkbestuur deed er alles aan om de ooievaars terug te laten komen en verfraaide het nest. Pas in 1920 werd het nest voorgoed verwijderd.
 

Protestantse Kerk Tolbert

De voorname bewoners van het steenhuis Auwema hebben veel betekend voor de kerk van Tolbert. Op het avondmaalzilver en de luidklok staat hun naam gegraveerd en ze hadden hun eigen herenbank. Onder het koor bevindt zich een grafkelder voor hen. In 1815 was de school in Tolbert zo bouwvallig geworden, dat er een alternatief gevonden moest worden. Vijftig jaar lang kregen de kinderen les op de grafzerken van de familie Auwema in het koorgedeelte van de kerk.
 

Gangulfuskerk Visvliet

Een van de twee windvanen van deze laatgotische kerk heeft de vorm van een vis, de ander de vorm van een schip. Op de preekstoel, de lessenaar en op de windvaan is een vis afgebeeld. Het christelijke symbool is ook het symbool van het voormalig vissersdorp. In de zuidwand van het koor is een steen gemetseld waarop onder andere de hoge roggeprijs in 1557 wordt vermeld. De heilige Gangulfus, een Bourgondische edelman uit de 8e eeuw die in de Friese gebieden het woord Gods zou hebben verkondigd, waakt over deze kerk. Een gedenksteen in de westgevel vertelt ons dat de kerk in 1427 is gebouwd.

Deel deze pagina